İLKYARDIM
TANIMI :
Ani olarak hastalanan veya kazaya uğrayan kimseye anında, olay yerinde ve çevre imkanlarından yararlanılarak yapılan, tıbbi olmayan geçici müdahaleye İLKYARDIM denir.
İLKYARDIMCI’ da bulunması gereken özellikler :
1- Her zaman tedbirli olmalıdır
2- Soğukkanlılığını korumalıdır
3- Cesaret gösterilerinden ve emin olmadığı uygulamalardan kaçınmalıdır
İLKYARDIM’ da haberleşebilecek telefon numaraları :
110 İtfaiye
112 Ambulans
114 Zehir Danışma Hattı
154 Trafik Polisi
155 Polis İmdat
156 Jandarma İmdat
İlkyardım Gereken Durumlar:
● YABANCI CİSİM ÇIKARILMASI
● KANAMA DURMUNDA NE YAPILMASI GEREKİR?
● KIRIKLAR
● BAYILMALAR
● YANIKLAR
● BÖCEK SOKMALARI ve ISIRMALAR
● GÖZDE YABANCI CİSİM
● ZEHİRLENMELER
YABANCI CİSİM ÇIKARILMASI
Solunum yollarına yabancı cisim (bilye, toka,vs.. gibi cisimler kaçması ile lokmanın soluk yolunu tıkaması) ile soluk almada güçlük veya soluk alamama oluşabilir. Bu gibi durumlarda yapılacaklar:
Heimlich Manevrası:
- Hastanın arkasına geçerek beline kollarınızı dolayın.
- Bir yumruğunuzla diğerini kavrayıp başparmak tarafını hastanın karnına gelecek şekilde göbeğin üzerine, Ksifoidin (iman tahtası) altına yerleştirin.
- Yumruğunuzu hastanın karnına yerleştirip yukarıya doğru hızla itin.
- Bu işi 6-10 kez tekrarlayın.
Hasta sırtüstü yatıyorsa:
- Hastayı sırtüstü yatırın; hastanın kalçasına yakın diz çökün veya hastanın kalşçaları veya bacakları üzerine ata biner gibi oturun.
- Bir avucunuzu hastanın karnına, ksifoidin (iman tahtası) altına, göbeğin üzerine yerleştirin, 2. eli birincinin üzerine koyun
- Eli hızla yukarı doğru iterek hastanın karnına 6-10 kez bastırın.
Yabancı cisimin elle çıkarılması:
Eğer hava yolunu tıkayan cisim ağızda ise:
- Başparmak ve işaret parmağınızı çaprazlayın ve hastanın üst ve alt çenesine dayayın.
- Hastanın çenesini açması için parmaklarınızla zorlayın.
- Diğer elin işaret parmağını hastanın ağzına sokarak yanaklarından boğazına kadar temizler şekilde dolaştırın.
- Herhangi bir yabancı cismi dışarı doğru çekin ve tutlabilecek yere geldiğinde dikkatle tutup çıkarın.
Bebeklerde yabancı cisim çıkarılması:
- Bir elinizi bebeğin sırtına ve boynuna koyun. Diğer elinizi çene ve yüzü destekler şekilde yerleştirin.
- Bebek hafif başaşağı gelecek şekilde yüzüstü tutunuz ve sırtına ard arda 4 kez vurunuz.
- Eğer yabancı cisim henüz çıkmadı ise bebeğin yüzü yukarı gelecek şekilde çeviriniz sternum(iman tahtası) üzerinden göğsüne basınız.
KANAMA DURMUNDA NE YAPILMASI GEREKİR?
●Vücudun herhangi bir yerinde aşırı kanama tespit edildiyse , kanamanın bir an önce durdurulması hayati önem taşımaktadır.
● Kanayan bölgeyi ve çevresini dikkatlice temizledikten sonra , kanamanın başlangıç yerini tespit etmeye çalışın.
●Kanamanın olduğu bölgeyi sargı bezi yada temiz bir bezle kapatarak, elinizle kanayan yerin üzerine baskı uygulayın, daha sonra sargı bezi o bölgeyi sarın.
●Bu arada kolu yada bacağı yukarı doğru kalp seviyesinin üzerine kaldırarak , kan akışını dindirmeye çalışın.
●Bunu yaparken kaldırdığınız kol yada bacakta kırık şüphesi olmadığından özellikle emin olmanız gerekmektedir.
●Kanamanın halen kesilmediği görülürse , daha kalınca bir tamponu aynı sargı üzerinden iyice sarın.
Bunun kanama odağının üzerindeve aşağı doğru basınç uygulayacak şekilde olmasına dikkat edin.
●Eğer buna rağmen kanama durmuyor ise , kanayan yerin gerisinde , vücuda yakın olan ana atardamarın üzerine elinizle baskı uygulayıp, kan akışının azalmasını sağlayın.
●Ana atardamara 10 dk dan sonra çok direkt baskı uygulamayın ve damar üzerinde herhangi bir sıkı turnike ya da bağ bağlamayın.
Hastayı bacakları gövdeden yukarı durumda olacak şekilde yatırarak derhal bir sağlık kurumuna gönderin.
KÜÇÜK DERİ YARALANMALARI VE KANAMALAR
Yara üzerinde pis, kir, toz, toprak var ise öncelikle bunları temizleyin; mümkünse temiz ve bol su ile yıkayın. Temiz bir sargı bezi yada bez parçası ile üzerini geçici olarak kapatın. Bir süre yara yerinin üzerine elinizle basınç uygulayarak kanamayı durdurun. Daha sonra temiz bir pamuk parçası ile yaranın üzerini iyice kurulayıp temizleyin. Çıkan kanların oluşturduğu pıhtılar varsa çekip almayın; bunlar kanamanın durdurulmasını sağlayan oluşumlardır.
Yaranın ve etrafını solüsyon iyice temizleyin. Bu yaranın mikrop kapmasını engelleyecektir.
Varsa yara bandı ile yara yerini tam olarak kapatın. Yara yeri büyükse steril bir gazlı bez ile yara yerini tam olarak kapatıp , sargı beziile sarın.
Daha sonra yara iyileşinceye kadar düzenli olarak pansuman uygulayın. Yarada sizi endişelendiren bir durum varsa derhal doktorunuza başvurun.
KIRIKLAR
●Kırık şüphesi olan yerde ;
- Ağrı,
- Şişlik
- Duyarlılık
- Şekil Bozukluğu,
-Fonksiyon Bozukluğu
- Hareket anormalliği (olmaması gereken hareket) görülebilir.
Yapılması Gerekenler:
-Her zaman öncelikle kanama olup olmadığını kontrol edin. Eğer kanama var ise öncelikle kanamayı kontrol edin ve yarayı sarın.
-Kırık olan yerin hareketine izin vermeyin
-Gördüğünüz herhangi bir şekil bozukluğunu düzeltmeye çalışmayın.
-Kırık yerinin hareketine izin vermeyecek şekilde kol yada bacağı atel ile destekleyin. Bunu yaparken her zaman kırık yerinin üzerindeki eklemide içine alacak şekilde atel uygulaması yapmaya dikkat edin. Eklemin hareketine izin verilmemesi kırık yerinin iyice sabitleşmesine olanak sağlayacaktır.
OMURGAve BOYUN KIRIKLARI
Omurga kırıkları, omurilik zedelenmelerine ve felce neden olabileceği için, daima çok ciddi ve dikkatlice değerlendirilmelidir.
●Hastayı sakinleştirip , kesinlikle kımıldamamasını sağlayın. Hareket etmesine engel olacak şekilde vücudunun etrafını giysi, palto v.b. şeylerle destekleyin.
●Derhal acil tıbbi yardım isteyin
BAYILMALAR
-Bayılan bir kişiyi yere sırtüstü uzatıp, bacaklarını yukarı doğru kaldırın ve rahat nefes almasını sağlayın. Solunum hızını ve nabzını kontrol edin.
-Yanıt durumunu değerlendirin. Anormal bir durum varsa derhal tıbbi yardım isteyin.
-Hasta kendine gelinceye kadar kontrolünüzü sürdürün.
-Hastanın kısa sürede (5-10 dk) kendine gelmesi beklenir. Gelmiyorsa derhal tıbbi yardım isteyin.
-Hasta kendine gelmeye başladıysa onu sakinleştirerek oturma konumuna getirin.
-Düştüğü sırada herhangi bir yerinin yaralanıp yaralanmadığını kontrol edin.
-Yiyecek içecek vermeyiniz.
YANIKLAR
-Yanığın bulunduğu yer ve yanık alanı önemlidir. Yanığın alanı büyüdükçe şok olasılığı artmaktadır. Vücut yüzeyinin %15 ‘inden fazlasını kapsayan yanıklar ölüm tehlikesi oluşturabilir.
-Yanık alanı enfeksiyonlar açısından ciddi bir risk yaratmaktadır.
-Çapı 2-3 cm den büyük , derinin altına kadar inen yanıklar ve elektrik yanıkları mutlaka hastanede doktor kontrolünde tedavi edilmelidir.
-Yanık yeri olaydan hemen sonra temiz soğuk su bir suyla , mümkünse musluk altında 5-10 dk tutulmalıdır.
-Yanık yerine asla yağ krem , diş macunu, kolonya, pudra gibi maddeler uygulanmamalıdır.
-Eğer yanık yerinde üzerinde içi sıvı dolu küçük kesecikler (veziküller ) oluşmuşsa bunları kesinlikle ellemeyin ve patlatmayın.
-Yanık nedeni ile parmaklarda ve ellerde şişme oluşabileceğinden yüzük, saat vb gibi maddeler çıkarılmalıdır.
-Yanık yerinin enfeksiyon açısında ciddi bir risk taşıdığını kesinlikle unutmayın.
-Yanık alanını ve etrafını solüsyon ile temizleyin.
-Temiz bir sargı bezi ile yanık yerinin üstünü tam olarak kapatın. Kesinlikle pamuk kullanmayın.
-Yanık yerini basınç ve sürtünmeden korumak gereklidir. Bu nedenle yanık yerinin üzerine çok sıkı bandaj uygulamayın.
-Yanık pansumanı için derhal bir sağlık kurumuna başvurun
BÖCEK SOKMALARI ve ISIRMALAR
Elinizi kullanmadan böceği uzaklaştırın.Böceğin soktuğu yer kesinlikle kaşınmamalı, üzerine buz yada soğuk kompres uygulanarak şişliğin oluşması azaltılmaya çalışılmalıdır.
• Ağrı varsa ağrı kesici ilaç alınabilir
• Yara yerini temizleyin ve temiz tutun
Böceğin soktuğu yer ağız boşluğundaysa (dil, boğaz) oluşabilecek şişlik ve reaksiyon boğulma tehlikesi yaratabilir. Bu nedenle derhal hekime başvurulması yerinde olacaktır.
Yılan ısırmalarında;
Belirtiler: ağrı, ikili diş izi ve yılanın kendisi.
- Yarayı sabun ve bol suyla yıkayın.
- Bölgeyi vücudun aşağısında ve hareketsiz tutun.
- Derhal doktora başvurun.
Köpek ısırmalarında;
Belirtiler: Diş izleri ve görgü tanıkları.
- Bal sabun ve suyla yıkayın.
- Steril bir pansumanla kapatın.
- Kuduz tehlikesini unutmayın.
- Derhal doktora başvurun
GÖZDE YABANCI CİSİM
Gözün tahriş olduğu durumlarda temiz ve bol bir suyla göz iyice yıkanmalıdır. Bunu yaparken göze kesinlikle elle temas edilmemesi ve ovuşturulmaması uygun olacaktır. Steril bir gazlı bezi göz ve çevresini iyice örtecek şekilde kapatın. Bunu yaparken uyguladığınız tamponun göze basınç uygulamasına dikkat edin.
Şüphelendiğiniz bir durum yada gözde aşırı tahriş varsa, derhal doktorunuza başvurun
ZEHİRLENMELER
BUNLARA DİKKAT
1 Kokulu ilaçlama sırasında ilaçlanan alanda bulunmayınız
2 İlaçlama bitiminde havalandırılması yapılırken ilaçlı mekanda bulunmayınız
3 zehirlendiğinizden şüphelendiyseniz temiz havaya çıkın.
4 Ciddi olduğunuzu düşündüğünüzde gideceğiniz doktara ne ilacından zehirlendiğinizi bildirmeniz gerekmektedir
ZEHİRLENME ANINDA UYGULANACAK PRATİK VE HAYAT KURTARICI BİLGİLER
1) Panik yok !
2) Zehirlenen kişiyi ve zehirli maddenin kutusunu telefonun yanına getirin.
3) Zehir Danışma Merkezini derhal arayın: 114
4) Verilen talimatı aynen uygulayın.
* AĞIZ yolu ile zehirlenmişse:Şuuru kapalıysa ağızdan bir şey vermeyiniz!..
* NEFES yolu ile zehirlenmişse: Temiz havaya çıkarınız, dumandan uzaklaştırınız, biliyorsanız suni teneffüs yaptırınız.
* DERİ yolu ile zehirlenmişse: Bulaşmış çamaşırları çıkartınız, deriyi temiz su ve sabun ile yıkayınız,
* GÖZ 'e sıçradıysa: Temiz su ile bol bol yıkayınız.
* Kendinizi korumayı ihmal etmeyiniz.
Bunlara Çok Dikkat Ediniz
1) Her zaman; Zehir Danışma telefonunu kolay ve görülebilir bir yerde bulundurunuz,
2) Evdeki bütün zehirli maddeleri kilitli yerlerde veya çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklayınız,
3) Çocuğunuzu yalnız başına bırakmayınız,
4) Zehirli maddeleri gıda kaplarına koymayınız ( içecek şişelerine gaz yağı koymak gibi.)
5) Çocukların yanında ilaçlara şeker demeyiniz,
6) Bilmiyorsanız evde konserve yapmayı denemeyiniz, üstü şişmiş konserve almayınız,
7) Doğadaki mantarları kesinlikle yemeyiniz,
8) Zehir Danışmayı acil durum dışında da sorularınız için arayabilirsiniz,
9) Son kullanma tarihi geçmiş hiçbir gıda maddesini almayınız,
10) Çocuklar sizi taklit eder, önlerinde ilaç içmeyiniz.